Rahatsızlık, huzursuzluk. Gülümseyen çiçeklerle bezeli bir maskenin ardından ağlamak ve kan kusmak gibi rahatsız edici bir durum. Filmi en iyi anlatan şeyler bence bunlar. Yönetmen harika bir iş çıkarmış. Hani yanı başında insanlar yok olurken, bir duvarın ardında, sadece basit bir duvarın ardında insanların çeşit çeşit çiçekler yetiştirdiğini ve koşup oynadığını bilmek aşırı rahatsız edici. Ama bunu diğer tarafta katliam yokmuşçasına, görmezden gelerek yapmaları daha da rahatsız edici. Tıpkı bunu yapan kişiler olmaları veya yapan kişilerle gülmeleri kadar...
Filmde soykırımı göstermeden o kadar çok gösterdiler ki... Ölüm çiçeği olan krizantemi gösterdikten sonra sahnenin kan kırmızına bulanması gibi, huzurla havuz başında uyurken küller yağmaya başladığında eve kaçışmak gibi, nehirde balık tutup çocuklarla oynarken akan suyla birlikte insan külleri ve kemikleri gelince kaçmak gibi... Aşırı sinirlendim izlerken. Almanya'nın böyle bir soykırımdan sonra bu soykırım üzerinden (Bknz; Auschwitz Toplama Kampı'nın müzeye dönüştürülmesi) kültür turizmi kasması utançtır gözümde. Her neyse, ağır, temposu yavaş ama içine çeken ve sanatsal sahneleri çokça olan (ve de detaylı olan) bir filmdi. İyi seyirler.

Son sahne ne çok şey anlatıyor. Bir tarafta duvarların ardında mutlu Alman aile tablosu, bir tarafta dehşet, canilik, masum insanların kanı var. Soykırım filmde apaçık yansıtılmamış ama bunu belli eden pek çok sembol, ses var. Gerçekten Hitler dönemini iyi yansıtan bir film olmuş. Durağan ilerlese de izlemenizi tavsiye ederim.

Bu film hiçbir şey göstermeden her şeyi gösteriyor. Sıradanlık, SES, dehşetin yanıbaşında rüya gibi bir hayata ulaşma kavramı, duvarı kaplayan sarmaşık, hatta günümüzün bayağılığı.
Holokost'u filme almanın birçok yolu var ve bu en yavaşı ama çok büyük etkiye sahip olanıydı. Eğer arka planda atılan çığlıkları, kurşun seslerini, yanan cesetlerin uçuşan küllerini görmezseniz çok sadece, güzel bir hayat yaşayan bir aile görürsünüz. Filmdeki ayrım da tam burda aslında. Bir dilek hakkım olsaydı, büyükannenin notta ne yazdığını görmek olurdu. Sanırım cesetlerin kokusuna, atılan çığlıklara dayanamadı ve evi terk etti.
Unutulmaz bazı sahneler:
- Polonyalı kadın, gökten kül yağarken pencerelerini kapatıyor ve çamaşırlarını içeri almak için koşuyor.
- Auschwitz'in şimdiki halini gösteren sahneler ve eşya yığınları ve bunların tamamen gerçek olduğunu bilmek.
- Nehirdeki kül, ailenin birlikte geçirdiği cennet gibi zamanı yok ediyor
Harika bir filmdi. Bazılarına yavaş gelebilir.